Nhắc tới mô hình “lấy ngắn nuôi dài” hay “trồng xen canh” mang lại hiệu quả kinh tế cực êm ở đất Miền Tây, không thể bỏ qua cây Ca cao. Hạt ca cao là nguyên liệu không thể thiếu để sản xuất sô-cô-la cao cấp, vì vậy đầu ra và giá cả của loại trái này luôn giữ mức ổn định, hiếm khi gặp cảnh “được mùa rớt giá”. Đặc biệt, ca cao là loài cây chịu bóng râm, bà con tận dụng trồng xen dưới tán dừa, tán sầu riêng hay vườn cây ăn trái thưa tàn là có thêm khoản thu nhập “khủng” hàng năm.
Tuy dễ chịu là vậy, nhưng để cây ca cao đẻ trái trĩu thân, hạt to mẩy, không bị thối đen trái mùa mưa dầm thì bà con cần nắm vững bí quyết. Dưới đây là trọn bộ quy trình kỹ thuật trồng và chăm sóc ca cao được đúc kết từ kinh nghiệm thực tiễn rập khuôn tại nhà vườn Cây Giống Phúc An, giúp bà con vững tay nghề, rinh ngay vụ mùa bội thu.
I. Yêu cầu sinh thái và Chuẩn bị đất trồng
Ca cao có bộ rễ bàn ăn cạn, thích đất ẩm nhưng cực kỳ sợ úng ngợp. Rễ thúi là cây suy ngay, nên khâu làm đất lên liếp là quan trọng nhất.
1. Đặc điểm thổ nhưỡng & Khí hậu
Ca cao chịu được phèn nhẹ, phát triển sung mãn nhất trên đất phù sa ven sông, đất thịt pha cát tơi xốp, giàu mùn. Cây ưa khí hậu nóng ẩm râm mát. Độ pH đất lý tưởng để rễ ăn phân mạnh là từ 5.5 – 6.5.
2. Quy cách lên liếp & Đào mương
Vùng đồng bằng mình trồng ca cao bắt buộc phải lên liếp.
- Liếp rộng khoảng 4 – 6m, mặt liếp xẻ rãnh sương cá để hễ mưa lớn là nước tuôn thẳng xuống mương, không đọng vũng.
- Mương rãnh đào sâu 1m, vừa lấy đất đắp mô, vừa dự trữ nước tưới mùa nắng.
3. Khoảng cách trồng tiêu chuẩn
- Nếu trồng xen canh (dưới tán dừa, sầu riêng): Khoảng cách cây cách cây là 3m hoặc 4m (tương đương 3m x 3m).
- Nếu trồng thuần (phải có cây che bóng tạm thời): Mật độ trồng 3m x 3m là tối ưu, giúp vườn giáp tàn nhanh, giữ ẩm tốt.
4. Kỹ thuật đắp mô & Bón lót
- Kích thước mô: Đắp mô cao khoảng 30 – 40cm, đường kính 60cm, lấy đất mặt ruộng tơi xốp.
- Bón lót: Trộn vào mỗi hố 5 – 10kg phân chuồng ủ hoai (phân bò/gà), 0.5kg lân nung chảy, 300gr vôi bột và nấm đối kháng Trichoderma. Tưới sương sương cho ẩm rồi ủ mô 15 – 20 ngày trước khi thả cây giống xuống để diệt nấm bệnh.
II. Kỹ thuật xuống giống chuẩn xác
1. Tiêu chuẩn chọn cây giống
Ca cao trồng bằng hạt lâu có trái và hay lai tạp, bà con ghé Cây Giống Phúc An nên chọn dòng ca cao ghép. Chọn bầu giống có vết ghép liền lặn, tược ghép vươn thẳng, lá cứng cáp, xanh mướt, không dập nát hay rụng lá chân. Một vườn trồng chung 3 loại giống ca cao TD3-TD5-TD11 là phương pháp khoa học được áp dụng để có vườn ca cao khỏe mạnh, kháng bệnh tốt và năng suất cao, phẩm chất trái đạt.
2. Thao tác rạch bầu & Đặt cây
Dùng dao lam rạch nhẹ bọc nilon, cẩn thận đừng làm rã bầu đất đứt rễ non. Moi một lỗ giữa mô, đặt bầu cây vào sao cho mặt bầu cao hơn mặt liếp khoảng 2-3cm. Lấp đất ém vừa cứng tay quanh gốc. Tuyệt đối không lấp đất lút cổ rễ (mắt ghép) vì chỗ đó rất nhạy cảm, dễ thúi lở cổ rễ lúc mưa dầm.
3. Cố định & Che phủ
Cắm một cây cọc nhỏ sát thân, cột hờ bằng dây nilon mềm để gió không lay đứt rễ non. Tủ rơm rạ, lục bình mục quanh gốc (cách gốc 10cm cho thoáng) để giữ ẩm. Lưu ý tử huyệt: Ca cao con rất sợ nắng gắt. Nếu trồng thuần, bà con phải cắm tàu lá dừa che mát hoặc trồng xen chuối quanh gốc, đảm bảo cây được che bóng 50% – 70% trong 2 năm đầu.
III. Chăm sóc giai đoạn kiến thiết (Năm đầu tiên)
1. Quản lý nước tưới
Mùa nắng khô hanh, bà con tưới đều 2-3 ngày/lần. Mùa mưa thì khơi thông mương rãnh, thấy nước dâng là xổ ra sông liền, giữ gốc luôn ráo mặt.
2. Kỹ thuật cắt tỉa & Tạo tán lùn
Cây ca cao ghép thường phát triển cành quạt (nhánh ngang) rất nhanh.
- Khi cây vươn cao, bà con cần tỉa bỏ các cành tăm, cành mọc sà quệt đất, cành yếu chĩa vào trong.
- Giữ lại bộ khung 3 – 4 cành chính xòe đều các hướng. Cây thoáng đãng thì sau này sâu bọ ít trú ngụ, ánh sáng lọt vào thân mới dễ đậu trái.
3. Chế độ bón phân
Ca cao tơ phàm ăn. Khoảng 2 tháng rải 1 lần phân NPK 20-20-15 hoặc 16-16-8 (mỗi lần chừng 1 nắm tay rải quanh tán, tuyệt đối không rải vô sát gốc). Xen kẽ tưới thêm Humic kích rễ rễ cám đâm tủa tủa, lá to dày, đọt búng mập ú.
IV. Xử lý ra hoa và Nuôi trái (Giai đoạn kinh doanh)
Ca cao trổ bông ngay trên thân chính và các cành lớn (gọi là đệm hoa). Cây cho trái quanh năm nhưng có 2 vụ rộ.
1. Kỹ thuật làm bông (Xử lý ra hoa)
Sau khi thu hoạch vụ trước, bà con rong tỉa lại cành lá cho thoáng bớt, rồi rải phân Lân nung chảy kết hợp bón phân hữu cơ. Gặp lúc tưới nước giữ ẩm đều hoặc có vài cơn mưa đầu mùa, các đệm hoa dọc thân sẽ nứt ra hàng chục nụ hoa nhỏ lí nhí.
2. Kỹ thuật dưỡng hoa & Tăng tỷ lệ đậu trái
Giai đoạn hoa nở bung, bà con xịt bổ sung Canxi và Bo qua lá/thân. Vi lượng này giúp hạt phấn sống dai, dễ thụ phấn chéo và cuống trái non dẻo dai, khắc phục tình trạng khô héo trái non (trái bằng ngón tay út tự nhiên vàng rồi rụng).
3. Chế độ dinh dưỡng nuôi trái
Khi trái bằng củ tỏi lớn, bón thúc NPK 3 số đều (15-15-15) để kéo trái bự. Khi trái to bằng nắm tay, cây cần đắp thịt và hột, bà con chuyển sang công thức NPK giàu Kali (như 15-5-20). Kali đủ thì hạt ca cao bên trong mới mẩy, nặng ký, tỷ lệ bơ trong hạt cao, thương lái rất mê.
V. Lưu ý kỹ thuật đặc thù cho giống Ca cao (Phần biến số chuyên sâu)
- Bắt buộc trồng hỗn hợp nhiều dòng vô tính (TD1, TD2, TD3, TD5…): Hoa ca cao có đặc tính “tự bất tương hợp” (hoa của cây này thụ phấn cho chính nó thì rất khó đậu). Vì vậy, nguyên tắc vàng khi lập vườn ca cao là bà con phải trồng xen kẽ ít nhất 3 – 4 giống khác nhau trong cùng một vườn. Gió và côn trùng sẽ làm nhiệm vụ thụ phấn chéo giữa các cây, giúp trái đậu say oằn nhánh. Tại Phúc An, chúng tôi luôn xuất vườn theo lô trộn sẵn các dòng giống tốt nhất để bà con an tâm.
VI. Quản lý sâu bệnh hại phổ biến
1. Nhóm sâu hại chính
Kẻ thù ác mộng của ca cao là Bọ xít muỗi. Chúng chích vào đọt non và trái non làm trái nổi ghẻ lở, nứt nẻ, sau đó nấm theo vết chích ăn vào làm thối trái.
- Xử lý: Phát quang cỏ dại, tỉa cành cho ánh nắng chiếu vào thân. Phun phòng bọ xít muỗi bằng thuốc trừ sâu sinh học (hoạt chất Abamectin) vào chiều mát hoặc sáng sớm rộ trái non.
2. Nhóm bệnh hại
Mùa mưa dầm, Bệnh thối đen trái (do nấm Phytophthora) lây lan rất lẹ, làm trái đang xanh mướt chuyển đen thui rồi thúi lây cả cây.
- Xử lý: Vệ sinh vườn, lặt bỏ ngay những trái chớm bệnh đem đi tiêu hủy. Xịt phòng định kỳ bằng thuốc gốc Đồng (Copper), Mancozeb hoặc Aliette phủ ướt thân cành và trái non.
VII. Thu hoạch và Đánh giá hiệu quả kinh tế
1. Tiêu chuẩn thu hoạch
Trái ca cao chín da sẽ chuyển màu (trái xanh sẽ chuyển sang vàng; trái đỏ tía sẽ chuyển sang cam). Bà con hái khi vỏ trái chuyển màu được khoảng 3/4 trái. Lưu ý cực kỳ quan trọng: Dùng kéo cắt hoặc dao tỉa sắc bén để cắt đứt cuống, tuyệt đối không cầm trái giật đứt hay bẻ ngang. Bẻ giật sẽ làm rách “đệm hoa” (cái mụt lồi trên thân) – nơi sang năm cây sẽ tiếp tục nhú hoa ở đó. Mất đệm hoa là mất trái!
2. Năng suất thực tế ước tính
Bắt đầu từ năm thứ 3 là cây cho trái bói, từ năm thứ 5 trở đi vào giai đoạn sung mãn. Với mật độ chuẩn, 1 hecta (10 công đất) có thể thu về từ 1.5 tấn – 2.5 tấn hạt khô/năm. Giống ca cao thương phẩm dễ bán lại bảo quản được lâu. Kết hợp trồng xen canh lấy bóng râm, ca cao tạo ra nguồn “lợi nhuận kép”, thu tiền đều đặn đắp đổi chi phí phân thuốc cho cả vườn.
VIII. Tổng kết
Bí quyết ăn chắc vườn ca cao tóm gọn trong 3 chữ: Đủ bóng râm khi còn tơ – Trộn nhiều giống để đậu trái chéo – Tỉa cành thoáng rước nắng ngừa thối trái. Vững 3 chiêu này, vườn ca cao nhà bà con đảm bảo đẻ trái ốp kín thân, trái bự bằng bắp chân, chẻ ra hột đặc kẹo.
Nền móng quyết định tất cả, bà con muốn sở hữu vườn ca cao chuẩn dòng thương phẩm xuất khẩu, năng suất cao hãy ghé ngay Cây Giống Phúc An.