Dạo gần đây, trên thị trường cây giống xuất hiện khá nhiều lời quảng cáo về cây sầu riêng 3 thân (ghép 3 gốc) với những lời hứa hẹn như: “cây lớn nhanh gấp ba”, “bộ rễ siêu khỏe”, “chống chịu bão gió tuyệt đối”.
Nhiều bà con phân vân không biết mô hình này có thực sự hiệu quả hay chỉ là một “phong trào” nhất thời? Dưới góc độ của một người làm vườn lâu năm, hôm nay tôi xin chia sẻ một vài phân tích khách quan về ưu – nhược điểm của phương pháp này để bà con tham khảo trước khi xuống giống.
1. Bản chất của cây sầu riêng 3 thân ghép từ nhỏ là gì?
Thực chất, đây là phương pháp ghép 1 gốc chính (thường có đường kính khoảng 2 cm) kết hợp với 2 gốc phụ nhỏ hơn (khoảng 1 cm) chụm lại, sau đó bó ghép chung vào một ngọn giống chính.
Mục đích ban đầu của người làm giống là tận dụng sức hút dinh dưỡng từ 3 bộ rễ cọc và 3 hệ rễ cám để nuôi chung một chiếc ngọn duy nhất.
2. Ưu điểm: Lực phát triển mạnh ở giai đoạn đầu
Không thể phủ nhận, trong 1 – 2 năm đầu tiên, cây sầu riêng 3 thân mang lại những kết quả rất “đẹp mắt”:
- Đọt vọt nhanh, thân béo mập: Nhờ có 3 bộ rễ cùng bơm nước và chất dinh dưỡng, cây bứt tốc rất nhanh trong giai đoạn kiến thiết cơ bản.
- Đứng vững trước gió lốc: 3 gốc chân kiềng chụm lại giúp cây chắc gốc, ít bị lung lay rễ khi gặp gió lớn.
- Kháng chịu điều kiện bất lợi tốt: Cây chịu hạn, chịu phèn nhẹ tốt hơn cây 1 gốc ở giai đoạn đầu nhờ lượng rễ cám phân bổ rộng.
3. Nhược điểm & Rủi ro lớn khi cây bước vào giai đoạn kinh doanh
Dù ban đầu cây phát triển rất phổng phao, nhưng khi xét về mặt canh tác lâu dài (từ năm thứ 4–5 trở đi), mô hình ghép 3 thân ngay từ nhỏ lại bộc lộ nhiều điểm bất lợi nguy hiểm:
❌ Rủi ro thối cổ rễ, nứt thân mủ thức (Rất khó điều trị)
Khi cây lớn, đường kính của cả 3 gốc đều tăng nhanh. Việc ghép chụm quá sát từ nhỏ khiến 3 gốc chèn ép lẫn nhau, tạo ra các kẽ hở/khe hẹp ở ngay cổ rễ.
- Đây là nơi đọng nước, tích tụ đất xốp và ẩm ướt kéo dài – môi trường “vàng” cho nấm Phytophthora phát triển.
- Khi nấm tấn công vào kẽ hở này, bà con cực kỳ khó phát hiện và gần như không thể cạo mủ hay quét thuốc triệt để.
❌ Chênh lệch lực giữa gốc chính và gốc phụ
Trong thực tế, gốc chính (2 phân) sẽ phát triển vượt trội, trong khi 2 gốc phụ (1 phân) dễ bị lép vú hoặc teo tóp dần theo thời gian. Nếu 1 trong các gốc phụ bị kiệt sức, suy yếu hoặc sâu bệnh tấn công, nó sẽ trở thành “vật thể chết” dính liền vào thân chính, kéo theo nguy cơ thối lan sang toàn bộ cây.
❌ Chi phí đầu tư cao
Giá cây giống 3 thân thường cao gấp 2 – 3 lần so với cây giống 1 thân chuẩn. Với những trang trại lớn, chi phí tiền giống sẽ tăng lên rất nhiều trong khi rủi ro ở giai đoạn thu hoạch lại chưa được đảm bảo.
4. Nhìn sang mô hình ghép đa gốc của Thái Lan
Nhiều người hay so sánh cách làm này với Thái Lan, nhưng thực tế kỹ thuật của Thái Lan hoàn toàn khác:
Tại Thái Lan: Người ta thường trồng cây chính (1 gốc) cho phát triển hoàn chỉnh từ 1–2 năm. Khi cây chính đã lớn, rễ khỏe, người ta mới trồng thêm 1–2 cây thực sinh xung quanh (cách gốc chính một khoảng nhất định) rồi mới ghép áp (nối chân) vào thân chính.
Cách làm này giúp vết ghép nằm cao trên mặt đất, các gốc có khoảng cách thoáng mát, không tạo khe đọng nước và không gây chèn ép cổ rễ.
LỜI KHUYÊN CHO BÀ CON
- Nếu trồng diện tích nhỏ, trồng chơi hoặc đất vùng gió lớn: Bà con có thể trải nghiệm trồng sầu riêng 3 thân. Tuy nhiên, khi trồng phải chú ý nâng mô cao, để hở phần cổ rễ và thường xuyên phun thuốc ngừa nấm kỹ vào nách gốc.
- Nếu trồng trang trại, làm vườn quy mô lớn: Lựa chọn an toàn, bền vững và hiệu quả nhất vẫn là cây giống 1 thân chuẩn (gốc mập, rễ khỏe, không bị teo/xoắn rễ cọc). Cây 1 gốc vừa dễ chăm sóc, dễ xử lý bệnh hại, vừa đảm bảo tuổi thọ bền lâu cho chu kỳ khai thác 20–30 năm.
Cây Giống Phúc An chúc bà con chọn được dòng cây giống chất lượng và có những mùa vụ bội thu.