Nhắc tới cà na, bà con miền Tây mình thường nhớ ngay đến món ăn vặt tuổi thơ với những trái cà na chua chát mọc hoang ngoài mé sông. Thế nhưng, giống Cà na Thái xuất hiện đã làm thay đổi hoàn toàn cục diện. Với ưu điểm trái to, cùi dày, hột nhỏ, vị chua ngọt thanh và đặc biệt là cực kỳ giòn, Cà na Thái đã vươn lên thành cây trồng mang lại giá trị kinh tế cao, thị trường tiêu thụ làm mứt, ngâm chua ngọt luôn trong tình trạng “hút hàng”. Hơn thế nữa, cây cho trái cực nhanh, chỉ sau 6 – 8 tháng trồng là đã có bói.
Để bà con nắm rành rọt cách chinh phục giống cây “hái ra tiền” này, quy trình dưới đây được đúc kết trực tiếp từ kinh nghiệm thực tiễn nhiều năm xuống giống, đắp mô tại nhà vườn Cây Giống Phúc An. Mời bà con cùng tham khảo kỹ thuật trồng và chăm sóc Cà na Thái đạt năng suất cao nhất.
I. Yêu cầu sinh thái và Chuẩn bị đất trồng
Cà na vốn mang dòng máu “thủy chiến”, rất dễ chịu, nhưng để cây Cà na Thái phát huy tối đa năng suất thương phẩm, khâu làm đất phải kỹ càng.
1. Đặc điểm thổ nhưỡng & Khí hậu:
Cà na Thái chịu nước rất hay, cực kỳ thích hợp với đất phù sa, đất thịt nhẹ ven sông của đồng bằng sông Cửu Long. Cây chịu được phèn và ngập úng từng đợt, độ pH lý tưởng nhất nằm ở mức 5.5 – 6.5.
2. Quy cách lên liếp & Đào mương:
Dù là cây ưa nước, bà con trồng kinh tế vẫn phải xẻ mương, lên liếp đàng hoàng. Liếp nên cao từ 40 – 50cm so với mực nước nội đồng để rễ cây không bị ngâm lạnh 24/24 trong mùa lũ. Mương rãnh rộng cỡ 1m giúp thoát nước mùa mưa và trữ nước tưới mùa nắng.
3. Khoảng cách trồng tiêu chuẩn:
Cà na Thái phát triển cành nhánh rất lẹ. Để vườn thông thoáng, ít nấm bệnh, bà con nên trồng với mật độ 3m x 4m hoặc 4m x 4m (khoảng 600 – 800 cây/ha).
4. Kỹ thuật đắp mô & Bón lót:
-
- Kích thước mô: Gom đất mặt đắp mô rộng 60cm, cao cỡ 30 – 40cm.
- Bón lót: Mỗi gốc trộn đều 5 – 10kg phân chuồng hoai mục (phân bò, phân gà đã ủ kỹ) + 1kg tro trấu/xơ dừa + 0.5kg vôi bột để sát khuẩn và hạ phèn. Trộn xong, phơi ải nắng chừng 15 – 20 ngày cho êm đất rồi mới đem cây ra cắm.
II. Kỹ thuật xuống giống chuẩn xác
1.Tiêu chuẩn chọn cây giống
Nên chọn mua cây giống Cà na Thái dạng ghép hoặc chiết cành để đảm bảo cây mau ra trái và giữ chuẩn đặc tính mẹ. Lựa những cây thân thẳng, tược ghép khỏe, lá xanh bóng, không bị rách hay xoăn lá, bầu rễ cứng cáp.
2.Thao tác rạch bầu & Đặt cây
Dùng lưỡi lam hoặc dao sắc rạch nhẹ vỏ nilon, túm gọn bầu đất đặt vào hố đã móc sẵn trên mô. Bà con lưu ý đặt mặt bầu ngang bằng với mặt mô đất, tuyệt đối không chôn sâu lút cổ rễ sẽ làm cây bị ngộp, chậm lớn.
3.Cố định & Che phủ:
Cắm một cây dầm (cọc tre, tràm) chéo sát thân cây, dùng dây nilon buộc lỏng kiểu số 8 để gió không lay đứt rễ non. Xong xuôi, bà con lấy lục bình, rơm rạ mục tủ quanh gốc (nhớ chừa khoảng trống cách gốc 10cm) để giữ ẩm và tưới đẫm nước.
III. Chăm sóc giai đoạn kiến thiết (Tháng thứ 1 – Tháng 6)
Cà na Thái lớn “như thổi”, giai đoạn này quyết định bộ khung để sau này cây gánh trái.
1. Quản lý nước tưới:
Mùa nắng bà con nhớ tưới đều đặn 1 lần/ngày. Rễ cà na rất khoái ẩm, thiếu nước cây sẽ nhăn lá, chùn đọt ngay. Mùa mưa thì chú ý khơi thông mương rãnh.
2.Kỹ thuật cắt tỉa & Tạo tán lùn:
Đây là bí quyết “ăn tiền”. Đừng để cây vươn cao tít tắp. Khi cây cao tầm 1.2m – 1.5m, bà con bấm chót đọt (hãm ngọn) liền. Việc này ép cây phải đẻ nhánh ngang (cành cấp 1, cấp 2). Cây Cà na mang trái ở nách lá, nên tán càng xòe rộng, cành nhánh càng nhiều thì năng suất càng khủng, lúc thu hoạch đứng dưới đất hái cũng khỏe re.
3.Chế độ bón phân:
Định kỳ 1 – 1.5 tháng rải 50 – 100g phân NPK 20-20-15 quanh tán lá. Thi thoảng pha thêm Canxi Nitrate hoặc Humic tưới gốc để kích rễ cám bung mạnh, cành mập mạp.
IV. Xử lý ra hoa và Nuôi trái (Giai đoạn kinh doanh)
Sau 6 – 8 tháng, cây bắt đầu cho trái bói và ra liên tục quanh năm nếu đủ sức.
1. Kỹ thuật làm bông (Xử lý ra hoa):
Muốn cây ra hoa đồng loạt để hái một đợt cho sướng, bà con có thể xiết nước nhẹ (cắt tưới 5 – 7 ngày cho lá hơi xào), trước đó rải thêm phân Lân (DAP hoặc Super Lân). Khi tưới đẫm lại, cây sẽ bung mầm hoa trắng muốt ở các nách lá.
2. Kỹ thuật dưỡng hoa & Tăng tỷ lệ đậu trái:
Hoa cà na dễ rụng nếu gặp mưa đêm hoặc gió lớn. Bà con phun sương các dòng dưỡng hoa chứa Canxi – Bo lên mầm bông để cuống dai, tăng tỷ lệ đậu trái non.
3. Chế độ dinh dưỡng nuôi trái:
Khi trái bằng đầu đũa, chuyển sang đi phân NPK nuôi trái (15-15-15 hoặc 16-16-8). Khoảng 2 – 3 tuần trước khi hái, rải thêm chút Kali trắng (K2SO4) để trái bóng da, cùi giòn rụm và vị ngọt thanh vát bớt độ chua, thương lái cực kỳ ưng bụng.
V. Lưu ý kỹ thuật đặc thù cho Cà na Thái (Biến số chuyên sâu)
- Đặc tính ra trái liên tục: Cà na Thái có khả năng vừa mang trái già, vừa nhú bông mới. Do đó, việc bổ sung dinh dưỡng (phân hữu cơ, phân dơi, NPK) phải diễn ra liên tục và chia làm nhiều đợt nhỏ, không bón dồn ép một lần dễ làm cây bị sốc rụng trái.
- Kỹ thuật “cắt đau” sau thu hoạch: Sau mỗi lợt hái trái rộ, cành đó sẽ kiệt sức. Bà con phải cầm kéo đi tỉa bỏ ngay những cành tăm, cành ốm yếu, cành đã mang trái để cây dồn sức đâm tược mới. Tược mới nhú ra tới đâu, nách lá sẽ ôm bông tới đó.
VI. Quản lý sâu bệnh hại phổ biến
1.Nhóm sâu hại chính:
Sầu đâu bèo đó, mùi thơm của đọt non và trái cà na Thái rất dễ dụ sâu cuốn lá, sâu đục thân và rệp sáp.
-
- Xử lý: Thường xuyên thăm vườn, rệp sáp bám nách lá thì dùng tinh dầu Neem hoặc nấm xanh nấm trắng xịt định kỳ. Nếu có sâu đục thân phải tìm lỗ đục, bơm thuốc trừ sâu sinh học vào và lấy đất sét bít lại.
2.Nhóm bệnh hại:
Vào mùa mưa dầm, cây hay bị bệnh thán thư làm đốm đen mặt lá, rụng bông và nấm quả.
-
- Xử lý: Tạo độ thông thoáng cho tán lá. Phun phòng nấm bằng Mancozeb, Antracol hoặc các dòng gốc Đồng khi thấy thời tiết chuyển mưa nhiều ngày.
VII. Thu hoạch và Đánh giá hiệu quả kinh tế
1.Tiêu chuẩn thu hoạch:
Trái Cà na Thái đạt chuẩn là lúc vỏ căng bóng, chuyển từ màu xanh sậm sang xanh ngả vàng nhạt, rờ vào thấy trái cứng cáp, no tròn. Khi hái nên bứt nhẹ tay hoặc dùng kéo cắt chùm, bỏ vào giỏ lót êm để trái không bị dập, xước vỏ.
2. Năng suất thực tế ước tính:
Nhờ đặc tính sinh trưởng cực khỏe, từ năm thứ 2 trở đi, 1 cây Cà na Thái có thể cho từ 40 – 60kg trái/năm. Nếu trồng 1 công (1000m2), năng suất thực tế nhẹ nhàng đạt 2 tấn – 2.5 tấn/năm. Với mức giá thu mua tại vườn luôn ổn định ở mức cao, đây là cây lấy ngắn nuôi dài, mau thu hồi vốn nhất cho bà con nhà nông.
Chốt lại, trồng Cà na Thái không khó, bà con chỉ cần nhớ “thần chú”: Lên liếp cao ráo – Cắt đọt tạo tán lùn xòe ngang – Đi phân định kỳ nuôi trái – Tỉa cành sau thu hoạch. Trồng giống này bận tay hái trái quanh năm nhưng bù lại thu nhập cực kỳ ấm túi.