Cây sa kê (miền Bắc gọi là cây bánh mì) xưa giờ nhà nào ở miền Tây cũng có một cây trước sân: vừa che mát, vừa có trái chiên giòn, nấu chè, hầm xương. Giờ sa kê còn được trồng thành vườn để bán trái cho lò sấy, làm snack. Cây dễ tính, ít sâu bệnh, nhưng muốn sai trái và không bị gió bẻ cành thì phải biết hãm tán thấp và giữ gốc ráo.
Đặc điểm cây sa kê
- Cây thân gỗ lớn, để tự nhiên có thể cao 10 – 20m, tán rộng.
- Lá rất to, xẻ thùy sâu, xanh bóng; cây rụng lá khá nhiều.
- Trái tròn hoặc hình trứng, nặng khoảng 1 – 2kg, vỏ có gai mịn; thịt trắng ngà nhiều tinh bột.
- Loại trồng lấy trái phổ biến là sa kê không hạt (hoặc hạt lép), nên phải nhân giống bằng chiết cành hoặc giâm rễ.
- Gỗ giòn, lá to cản gió nên cây cao dễ gãy cành khi giông bão.
Chọn giống sa kê
Sa kê không hạt không gieo hạt được. Bà con chọn cây chiết cành hoặc cây giâm rễ từ cây mẹ sai trái. Cây chiết cho trái sớm hơn, cây giâm rễ thì bộ rễ khỏe, đứng cây chắc. Chọn cây rễ ra kín bầu, lá xanh, bản lá lành, không có rệp sáp ở đọt.
Chuẩn bị đất trồng cây sa kê
Đất
Sa kê chịu được nhiều loại đất, kể cả đất phèn nhẹ, mặn nhẹ, nhưng lớn nhanh và trái to nhất trên đất phù sa, đất thịt tơi xốp, pH 5,5 – 6,5. Cây cần nhiều nước vì lá to thoát hơi nước mạnh, nhưng rễ lại sợ úng.
Trồng thành vườn
- Liếp rộng 6 – 8m, cao hơn mực nước lớn nhất năm khoảng 60 – 80cm; mương sâu, rộng để trữ nước mùa nắng.
- Khoảng cách 6 x 6m đến 7 x 7m (khoảng 20 – 28 cây mỗi công 1.000m²).
Trồng làm bóng mát sân vườn
- Trồng cách nhà, tường, mái tôn ít nhất 5 – 6m vì tán rộng và rễ lớn.
- Tránh trồng sát đường dây điện, chỗ đậu xe (trái rụng nặng 1 – 2kg).
- Chọn chỗ đủ nắng, thoát nước tốt.
Đắp mô, bón lót
Mô cao 40 – 50cm, đường kính 80cm – 1m. Mỗi mô trộn 10 – 15kg phân chuồng hoai (bò, dê), khoảng 2kg xơ dừa hoặc tro trấu, 0,3 – 0,5kg vôi (đất phèn), khoảng 50g Trichoderma. Tưới ẩm, để khoảng 15 ngày rồi trồng.
Xuống giống sa kê
- Rạch nhẹ bịch nilon, giữ nguyên cục bầu vì rễ sa kê giòn, dễ đứt.
- Đặt cây giữa mô, mặt bầu ngang hoặc cao hơn mặt mô một chút, không lấp đất ngập gốc.
- Cắm cọc chắc: lá to, gió lay mạnh, không cố định thì rễ non bị đứt, cây đứng hoài.
- Tủ rơm hoặc lục bình khô cách gốc chừng 10cm, tưới đẫm.
Chăm sóc cây sa kê giai đoạn cây con
Tưới nước
Tháng đầu tưới 1 – 2 lần mỗi ngày; thiếu nước là lá rũ, cháy bìa liền. Sau khi cây bén rễ, mùa nắng tưới 1 – 2 ngày một lần. Mùa mưa ngưng tưới, khơi rãnh, không để nước đọng quanh gốc.
Hãm tán thấp
Đây là việc quan trọng nhất khi trồng sa kê lấy trái. Cây cao khoảng 1,5 – 1,8m thì bấm ngọn để cây đâm cành ngang, giữ 3 – 4 cành chính tỏa đều. Những năm sau tiếp tục khống chế chiều cao khoảng 4 – 5m. Tán thấp thì:
- Ít bị gió bão bẻ cành, đổ cây.
- Hái trái bằng lồng hoặc thang thấp, không phải trèo.
- Nắng xuống đều, cây ra trái cả ở các cành phía trong.
Bón phân cây con
- Mỗi cơi đọt: NPK 20-20-15 hoặc 30-10-10 hòa nước tưới, 30 – 50g/gốc lúc mới trồng, tăng dần lên 100 – 200g/gốc khi cây được 1 năm.
- 20 ngày một lần tưới thêm humic hoặc đạm cá.
- 2 – 3 tháng bón một lần phân chuồng hoai, 3 – 5kg/gốc.
- Lá sa kê rụng nhiều: gom tủ lại quanh gốc, vừa giữ ẩm vừa hoai thành phân.
Nuôi trái sa kê
Cây chiết hoặc giâm rễ chăm tốt thường bắt đầu cho trái sau khoảng 3 – 4 năm. Sa kê ra bông ở đầu cành non, cây khỏe tự ra trái nhiều đợt trong năm.
Làm một đợt trái rộ
Muốn trái ra tập trung, bà con tỉa cành tăm, cành khuất nắng, ngưng tưới khoảng 5 – 7 ngày, bón phân lân cao rồi tưới đẫm trở lại. Cây ra đọt non kèm bông.
Giữ trái non
Khi cây nhú bông và đậu trái non, xịt Canxi – Bo 7 – 10 ngày một lần cho cuống chắc, đỡ rụng khi mưa gió.
Phân nuôi trái
- Trái bằng nắm tay: bón NPK 15-15-15 hoặc 16-16-16, 15 – 20 ngày một lần.
- Khoảng 20 ngày trước khi hái: bón thêm kali (ưu tiên kali sunphat) cho trái đặc ruột, bùi, ít sượng.
- Mỗi năm bón 1 – 2 đợt phân hữu cơ lớn (15 – 20kg/cây) sau mùa trái để cây phục hồi.
Sâu bệnh trên cây sa kê
| Đối tượng | Dấu hiệu | Cách phòng |
| Rệp sáp | Sáp trắng thành cục ở cuống trái, đọt; trái méo, đen bồ hóng | Diệt kiến, xịt khi trái còn nhỏ, xịt kỹ cuống trái |
| Sâu đục thân, đục cành | Lỗ trên thân có mạt gỗ đùn ra, cành héo khô | Đi vườn thường xuyên; thấy lỗ thì bơm thuốc vào lỗ rồi trét kín bằng đất sét; cắt bỏ cành chết |
| Thối rễ, nấm hồng | Lá vàng rụng đồng loạt mùa mưa; vỏ cành có lớp nấm hồng | Liếp cao, mương thông; cạo vết nấm và quét thuốc gốc đồng; tỉa cành bệnh |
| Đốm lá | Lá có đốm nâu, nặng mùa mưa | Tỉa thông tán, gom lá bệnh, xịt thuốc gốc đồng khi cần |
Đọc kỹ nhãn thuốc, dùng đúng liều, đúng thời gian cách ly.
Thu hoạch trái sa kê
Từ lúc đậu trái tới lúc hái thường khoảng 2,5 – 3 tháng. Trái già khi:
- Vỏ chuyển từ xanh đậm sang xanh nhạt hoặc hơi vàng.
- Mắt gai nở to, giãn phẳng, không còn nhọn.
- Trên vỏ có vài giọt mủ trắng ứa ra.
Hái bằng lồng hoặc cắt cuống rồi thả nhẹ, đừng để trái rơi xuống đất vì dập sẽ thâm thịt. Sa kê để lâu mau mềm, nên hái tới đâu bán, chế biến tới đó.
Câu hỏi thường gặp về cây sa kê
Cây sa kê trồng bao lâu có trái?
Cây chiết hoặc giâm rễ chăm tốt thường cho trái sau khoảng 3 – 4 năm.
Trồng sa kê trước nhà có sao không?
Trồng được nếu đủ xa nhà và mái (5 – 6m trở lên), và giữ tán thấp để không bị gió bẻ cành, trái rụng trúng người, trúng xe.
Vì sao sa kê lá vàng rụng nhiều?
Sa kê vốn rụng lá già nhiều. Nhưng nếu lá vàng rụng hàng loạt vào mùa mưa thì nghi úng gốc, thối rễ; cần kiểm tra thoát nước.
Sa kê có trồng chậu được không?
Có thể trồng chậu lớn làm cảnh khi cây còn nhỏ, nhưng để lấy trái thì nên trồng xuống đất.
Mua cây giống sa kê
Cây Giống Phúc An có cây giống sa kê ươm tại vườn ở Đồng Tháp, giao toàn quốc. Bà con muốn trồng thêm cây ăn trái lâu năm có thể xem kỹ thuật trồng mít.
- Hotline / Zalo: 0962 888 014
- Địa chỉ: Ấp Phú Hòa, Xã Phú Hựu, Tỉnh Đồng Tháp
- Giờ làm việc: 7:30 – 20:00 (nghỉ trưa 12:00 – 14:00)