Cây chanh mau có trái, ra bông gần như quanh năm, nên trồng chanh không khó. Cái khó là chanh chính vụ (mùa mưa) thường rẻ, còn mùa nắng trước và sau Tết thì chanh hiếm. Vườn nào làm được chanh mùa nghịch và giữ đọt non sạch sâu vẽ bùa, bệnh loét thì mới có lời. Bài này chỉ từ lúc lên liếp tới lúc hái.
Các giống chanh hay trồng
| Giống | Đặc điểm | Ghi chú khi trồng |
|---|---|---|
| Chanh không hạt | Trái to, nhiều nước, không hạt, ít gai | Sinh trưởng mạnh, phải tỉa cành tăm thường xuyên; vỏ mỏng dễ bị nhện làm da cám |
| Chanh giấy | Trái nhỏ, vỏ mỏng, thơm | Nhiều gai, đậu trái tốt, hợp trồng vườn nhà |
| Chanh tàu chùm | Trái ra thành chùm, vỏ dày hơn | Cành dễ oằn khi đậu nhiều, nên chống cành, tỉa bớt trái |
| Chanh chúc (chanh Thái) | Trồng chủ yếu lấy lá làm gia vị | Tỉa thường xuyên cho ra đọt non |
| Chanh vàng Mỹ | Trái vàng, vỏ dày, thơm | Ưa khí hậu mát hơn, ở miền Tây trái thường ít hơn chanh ta |
Chuẩn bị đất trồng cây chanh
Đất, liếp, mương
Chanh trồng được trên đất phù sa, đất thịt nhẹ tới đất pha cát, miễn tơi xốp, thoát nước, pH khoảng 5,5 – 6,5, đủ nắng. Rễ chanh sợ úng như các cây có múi khác. Liếp cao hơn mức nước lớn nhất 50cm trở lên, mương rộng 1 – 1,5m và phải tháo cạn được để làm bông.
Khoảng cách trồng
- 3 x 3m (khoảng 110 cây/công): trồng dày, tỉa tán kỹ, có trái sớm.
- 3 x 4m (khoảng 80 cây/công): phổ biến cho chanh không hạt.
- 4 x 4m (khoảng 60 cây/công): vườn để lâu năm, tán lớn.
Đắp mô, bón lót
Mô cao 30 – 40cm, rộng khoảng 60cm. Mỗi mô trộn 5 – 10kg phân chuồng hoai, 1kg trấu mục hoặc xơ dừa, 0,3 – 0,5kg lân, một ít vôi và nấm Trichoderma. Để mô 15 – 20 ngày rồi trồng.
Xuống giống chanh
- Chọn cây chiết hoặc cây ghép khỏe, lá xanh dày, đọt không bị sâu vẽ bùa, không có vết loét sần trên lá.
- Khoét lỗ giữa mô, rạch bỏ bọc nilon, giữ nguyên bầu.
- Đặt cạn: mặt bầu ngang hoặc cao hơn mặt mô 2 – 3cm, không lấp tới mắt ghép.
- Cắm cọc, buộc dây, tủ rơm cách gốc khoảng 10cm, tưới đẫm.
Chăm sóc cây chanh con
Tưới nước
Tháng đầu tưới mỗi ngày. Khi cây bén rễ, ra đọt mới thì giãn ra 2 – 3 ngày một lần vào mùa nắng. Mùa mưa khơi rãnh thoát nước.
Tạo tán hình cây dù
Khi cây cao 70 – 80cm, bấm ngọn. Giữ 3 – 4 cành cấp 1 tỏa đều, khi cành dài ra lại bấm tiếp cho ra cành cấp 2, cấp 3. Tán thấp, xòe rộng thì chịu được sức nặng của trái và dễ hái. Cắt bỏ cành vượt, cành tăm mọc dày trong tán, cành sát đất.
Bón phân cho cây con
| Giai đoạn | Phân | Lượng mỗi gốc/lần | Cách bón |
|---|---|---|---|
| 1 – 6 tháng sau trồng | NPK 20-20-15 pha loãng | 20 – 30g | Tưới gốc 3 – 4 tuần/lần |
| 6 – 12 tháng | NPK 20-20-15 hoặc 30-10-10 | 50 – 100g | Rải theo mép tán, mỗi khi cây chuẩn bị ra đọt |
| Năm 2 | NPK 20-20-15 + phân hữu cơ | 150 – 250g + 3 – 5kg hữu cơ | 4 – 5 lần/năm |
Lượng trên là mức tham khảo, đất tốt thì giảm, đất cát thì chia nhỏ ra bón nhiều lần.
Làm bông chanh mùa nghịch
Chanh hái từ khoảng tháng Chạp tới tháng Ba, Tư thường được giá hơn. Muốn vậy, cây phải ra bông trong mùa mưa, khi đất ướt, cây khó siết nước nhất. Nhà vườn thường làm như sau:
- Nuôi cây sung: bón phân, tỉa cành để cây có 1 – 2 cơi đọt khỏe, lá già đều.
- Bón lân, hãm đọt: bón lân (super lân hoặc DAP), phun MKP (0-52-34) lên lá.
- Siết nước: tháo cạn mương, ngưng tưới 10 – 20 ngày tới khi lá hơi xào, ngả vàng nhạt. Vùng mưa nhiều, nhiều nhà vườn phủ bạt nilon mặt liếp để nước mưa không thấm xuống gốc.
- Tưới lại: ngày đầu tưới ít, sau tăng dần. Cây rụng bớt lá già và nhú bông.
Thời gian siết nước tùy đất và thời tiết. Lần đầu nên làm thử một phần vườn để biết cây mình phản ứng ra sao.
Giữ bông, nuôi trái chanh
- Phun canxi – bo lúc nụ chớm và khi bông rụng cánh để giảm rụng trái non.
- Trái bằng ngón tay cái: chuyển sang NPK kali cao (như 15-5-20 hoặc 12-11-18) và kali sulfat để vỏ mỏng, láng, nhiều nước.
- Chanh tàu chùm, chanh đậu dày: chống cành, tỉa bớt trái nhỏ trong chùm.
- Bón thêm phân hữu cơ mỗi năm vì chanh ra trái liên tục, cây mau suy nếu chỉ dùng phân hóa học.
Sâu bệnh hại cây chanh
| Đối tượng | Dấu hiệu | Cách phòng |
|---|---|---|
| Sâu vẽ bùa | Đường ngoằn ngoèo trên lá non, lá xoăn | Xịt Abamectin hoặc Emamectin benzoate khi đọt nhú cỡ hạt gạo, lặp lại 5 – 7 ngày tới khi lá già |
| Bệnh loét (vi khuẩn) | Nốt sần màu nâu, có quầng vàng trên lá, cành, trái; nặng mùa mưa | Phòng sâu vẽ bùa (vết đục là cửa cho vi khuẩn vào); cắt cành bệnh; phun thuốc gốc đồng định kỳ mùa mưa |
| Nhện đỏ, nhện rám vàng | Lá lấm tấm; vỏ trái sần, da cám | Phun dầu khoáng hoặc Abamectin kỹ mặt dưới lá |
| Rầy chổng cánh | Rầy nhỏ đậu chổng đuôi trên đọt non; cây bệnh vàng lá gân xanh | Xịt Thiamethoxam, Imidacloprid mỗi đợt đọt non |
| Vàng lá thối rễ | Lá vàng, rụng; rễ thối đen sau mùa mưa úng | Liếp cao, rải vôi, Trichoderma; tưới Fosetyl-aluminium hoặc Metalaxyl khi chớm bệnh |
Đọc kỹ nhãn, dùng đúng liều và đúng thời gian cách ly trước khi hái.
Thu hoạch chanh
Từ lúc trổ bông tới hái thường khoảng 4,5 – 5 tháng. Trái tới độ khi vỏ chuyển từ xanh sậm sang xanh sáng, láng, căng. Hái bằng kéo, chừa cuống ngắn; không giật trái vì dập túi tinh dầu trên vỏ, trái mau úa.
Cây chiết, cây ghép thường cho trái bói sau khoảng 12 – 15 tháng; từ năm thứ 3 cây cho trái ổn định. Năng suất tùy giống, mật độ và cách chăm của từng vườn.
Câu hỏi thường gặp về cây chanh
Chanh trồng bao lâu thì có trái?
Cây chiết, cây ghép thường có trái bói sau khoảng 1 – 1,5 năm. Năm đầu nên lặt bớt trái để cây lo phát triển tán.
Vì sao chanh ra nhiều đọt mà không ra bông?
Thường do bón đạm nhiều, đất lúc nào cũng ẩm, cây không có đợt siết nước. Giảm đạm, bón lân, kali và siết nước như hướng dẫn ở trên.
Chanh trồng chậu được không?
Được, nhất là chanh giấy, chanh chúc. Dùng chậu từ 40 – 60 lít, đất tơi, đáy chậu thoát nước tốt, bón phân đều tháng một lần.
Lá chanh có nốt sần nâu là bệnh gì?
Thường là bệnh loét do vi khuẩn. Cắt bỏ lá, cành bệnh, phun thuốc gốc đồng và phòng sâu vẽ bùa cho đọt non.
Mua cây giống chanh
Cây Giống Phúc An có nhiều giống chanh ươm tại vườn ở Đồng Tháp: chanh không hạt, chanh giấy, chanh tàu chùm, chanh chúc, chanh vàng Mỹ. Bà con trồng thêm cây có múi khác có thể xem kỹ thuật trồng tắc không hạt.
- Hotline / Zalo: 0962 888 014
- Địa chỉ: Ấp Phú Hòa, Xã Phú Hựu, Tỉnh Đồng Tháp
- Giờ làm việc: 7:30 – 20:00 (nghỉ trưa 12:00 – 14:00)